Bilişim Yoluyla Dolandırıcılık Suçlamalarında Avukatlık Hizmeti

Gizlilik ve Güvenlik: Tüm görüşme ve dosya bilgileriniz, Avukatlık Kanunu ve Kişisel Verilerin Korunması Mevzuatı kapsamında gizli tutulur, üçüncü kişilerle paylaşılmaz. Süreç, e-posta ve telefon iletişimi üzerinden de yürütülebilir.

Dolandırıcılığın Temel Unsurları

Dolandırıcılık suçunun temelinde hileli davranışlarla bir kişiyi aldatmak, bu aldatma sonucunda kişinin veya başkasının malvarlığından zarara uğramasına yol açmak ve failin bu yolla kendisine veya başkasına yarar sağlaması vardır. Hile, aldatma, mağdurun hataya düşmesi, malvarlığı zararı ve failin yararı birbirine bağlı unsurlardır. Bunlardan biri eksikse dolandırıcılıktan söz edilemez.

Nitelikli Hal: Bilişim Sistemlerinin Araç Olarak Kullanılması

TCK m. 158/1-f, dolandırıcılığın bilişim sistemleri, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesini nitelikli hal olarak düzenler ve yaptırımı ağırlaştırır. Buradaki ağırlaştırma, fiilin işlenme biçiminden kaynaklanır; yoksa dolandırıcılığın temel unsurlarını ortadan kaldırmaz. Yani bilişim sisteminin kullanılması, aldatma ve kast unsurlarının aranmasını gereksiz kılmaz.

Fail Kimdir? Aldatan mı, Aracı mı, Mağdur mu?

Bu dosyalarda en sık karşılaşılan hukuki hata, hesabına para gelen veya kripto alım-satımı yapan herkesin fail kabul edilmesidir. Oysa fail, hileli davranışı gerçekleştiren ve bu yolla yarar sağlayan kişidir. Hesabına para gelen kişi, çoğu zaman paranın kaynağını bilmeyen, kendisi de aldatılmış veya aracı konumunda kalmış bir kişi olabilir. Bu ayrım, savunmanın merkezindedir.

Kastın Varlığı Somut Delillerle Ortaya Konulmalıdır

Dolandırıcılık kural olarak kastla işlenen bir suçtur. Failin, hileli davranışı gerçekleştirdiğini, karşı tarafı aldattığını ve bu yolla yarar sağladığını bilmesi ve istemesi gerekir. Kast varsayımla oluşturulamaz. “Hesabına para geldi, o hâlde biliyordu” veya “kripto alım-satımı yaptı, o hâlde dolandırıcıydı” gibi çıkarımlar, hukuken kastın ispatı yerine geçmez.

Kaçınılmaz Hata (TCK 30/1)

TCK m. 30/1 uyarınca, failin fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamaması veya davranışının hukuka aykırı olduğunu bilememesi hâlinde kastı ortadan kalkar. Hatanın kaçınılmaz olup olmadığı; failin bilgi düzeyi, içinde bulunduğu koşullar, olayın akışı ve kendisinden beklenebilecek dikkat ölçüsü üzerinden değerlendirilir. Sahte bir iş teklifi, sahte yatırım platformu, kimliği çalınmış bir hesap veya güvenilir görünen bir P2P karşı tarafı, hatanın kaçınılmaz olabileceği durumlara örnektir.

Hatanın Kaçınılmaz Olduğu Nasıl Gösterilir?

Kaçınılmaz hata savunması, somut delillerle desteklenmelidir: sahte iş sözleşmesi veya teklif yazışmaları, sahte platform ekran görüntüleri, karşı tarafın kendini nasıl tanıttığı, ödeme talimatları, KYC/doğrulama kayıtları, iletişim geçmişi, IP ve cihaz bilgileri, hesap hareketlerinin olağan ticari hayatla uyumu. Bu deliller, kişinin gerçekten aldatıldığını veya en azından hatasının kaçınılmaz olduğunu gösterebilir.

Mule / Paravan Hesap İddiası

Mule hesap, dolandırıcılık gelirlerinin aktarıldığı, genellikle başkası adına açılmış veya kullandırılmış hesaplardır. Ancak her hesabına para gelen kişi mule hesap sahibi değildir. Hesabın kim tarafından açıldığı, kimin kullandığı, paranın geliş amacı ve kişinin bu amacı bilip bilmediği ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Hesabını bilmeden kullandıran, kimliği çalınan veya sahte bir iş/ödeme görünümü altında para alan kişi, otomatik olarak fail sayılamaz.

“İş Ortaklığı” veya “Ödeme” Görünümlü Transferler

Kişiye sahte bir iş teklifi, serbest çalışma görevi, komisyon karşılığı ödeme, kira veya borç ödemesi görünümü altında para gönderilmesi yaygındır. Kişi, kendisine yapılan açıklamaya inanarak parayı almış ve hatta bir kısmını yönlendirmiş olabilir. Bu durumda belirleyici olan, kişinin açıklamanın sahte olduğunu bilip bilmediği ve kendisinden beklenebilecek dikkati gösterip göstermediğidir. Sahte teklifin inandırıcılığı, hatanın kaçınılmazlığı bakımından önemlidir.

Yanlışlıkla Gelen veya İade Edilen Para

Hesaba yanlışlıkla para gelmesi, kişinin bunu fark edip iade etmeye çalışması veya paranın kendisine ait olmadığını anlayınca bankaya bildirmesi, dolandırıcılık kastının yokluğuna işaret eden davranışlardır. Bu tür durumlarda kişinin parayı kullanması, saklaması veya açıklama yapmaktan kaçınması ise aleyhe değerlendirilebilir. Her dosya kendi davranış örüntüsü üzerinden incelenmelidir.

Hesabın Üçüncü Kişilerce Kullanılması

Hesabın, kartın veya internet bankacılığı şifresinin bir başkası tarafından kullanılması hâlinde, hesap sahibinin fiili bilip bilmediği araştırılmalıdır. Cihaz bilgileri, IP kayıtları, oturum açma hareketleri ve işlem saatleri, hesabın kim tarafından kullanıldığını gösterebilir. Hesap sahibinin bilgisi dışında gerçekleşen işlemler, kastın yokluğu bakımından savunmanın konusudur.

P2P’de Karşı Tarafın Parasının Kaynağı

P2P işleminde satıcı, karşı tarafın gönderdiği paranın kaynağını bilemez ve bilemeyeceği durumlar olabilir. Platformun sunduğu doğrulama, escrow (emanet) ve itibar sistemi, işlemin olağan görünümünü güçlendirir. Karşı tarafın hesabından gelen paranın dolandırıcılık mağdurundan geldiği sonradan ortaya çıksa bile, satıcının bunu bilip bilmediği ayrıca değerlendirilmelidir. Sırf işlem gerçekleşti diye satıcının dolandırıcılık kastıyla hareket ettiği sonucuna varılamaz.

Platform Kurallarına Uygun İşlem Yapılması

P2P platformunun kullanıcı doğrulama (KYC) süreçlerinden geçmiş, platform kurallarına uygun, emir defteri üzerinden gerçekleşen ve piyasa fiyatlarına uygun bir işlem, kastın yokluğuna işaret eden önemli bir göstergedir. Platform yazışmaları, emir kayıtları, işlem geçmişi ve cüzdan hareketleri bu savunmanın somut dayanaklarıdır.

Hesap Dondurma ve Bloke İşlemleri

Kripto işlemleri sonrasında banka hesabının dondurulması veya bloke konulması, kişinin dolandırıcılıkla ilişkilendirildiği anlamına gelmez. Bloke kararı, genellikle bir mağdurun şikâyeti üzerine ihtiyati tedbir niteliğinde verilir. Kişinin bloke sonrasındaki davranışları (bankaya bilgi verme, iade teklifi, şeffaf iletişim) kastın değerlendirilmesinde önemli olabilir.

Kripto Cüzdan Hareketlerinin İncelenmesi

Kripto cüzdan adresleri, işlem hash’leri ve zincir üstü (on-chain) kayıtlar, işlemlerin niteliğini gösterebilir. İşlemlerin düzenli ticari faaliyet görünümünde olup olmadığı, aynı cüzdana gelen paraların kaynağı, işlem sıklığı ve tutarları incelenmelidir. Tek bir işlem üzerinden “dolandırıcılık zinciri” sonucuna varmak hukuken doğru değildir.

Banka Kayıtları ve Hesap Hareketleri

Hesap hareketleri, paranın geliş ve gidiş amacını, işlem sıklığını, tutarların olağan ticari hayatla uyumunu ve kişinin hesabını nasıl kullandığını gösterir. Düzenli bir ticari faaliyet görünümü, kastın yokluğuna işaret edebilir. Tek seferlik, açıklamasız ve olağan dışı bir transfer ise ayrıca incelenmelidir.

Platform Yazışmaları ve İletişim Geçmişi

Kişinin karşı tarafı nasıl tanıdığı, ne konuştuğu, hangi açıklamalara inandığı ve işlemi nasıl gerçekleştirdiği, iletişim geçmişi üzerinden ortaya konulabilir. Sahte iş teklifi, sahte yatırım platformu veya inandırıcı bir P2P karşı tarafı, hatanın kaçınılmazlığını güçlendiren delillerdir. Mesajların tamamının, bağlamıyla birlikte değerlendirilmesi gerekir.

IP, Cihaz ve Oturum Kayıtları

İşlemlerin hangi IP adresinden, hangi cihazdan ve hangi saatte yapıldığı, hesabın gerçekten kim tarafından kullanıldığını gösterebilir. Hesap sahibinin bilgisi dışında gerçekleşen işlemler, kastın yokluğu bakımından önemli bir savunma dayanağıdır. Bu kayıtların hukuka uygun yöntemlerle elde edilmesi gerekir.

Kripto Cüzdan ve Zincir Üstü Kayıtlar

Kripto cüzdan adresleri, işlem hash’leri ve zincir üstü kayıtlar, işlemlerin niteliğini ve düzenini gösterir. Aynı cüzdana gelen paraların kaynağı, işlem sıklığı, tutarlar ve işlemlerin olağan ticari faaliyet görünümünde olup olmadığı incelenmelidir. Gerektiğinde teknik bilirkişi incelemesi talep edilmelidir.

Delillerin Hukuka Uygunluğu

Anayasa m. 38, CMK m. 206/2-a ve CMK m. 217/2 uyarınca hukuka aykırı elde edilmiş deliller hükme esas alınamaz. Ekran görüntülerinin bütünlüğü, hesabın kime ait olduğu, mesajların öncesi ve sonrası, verinin kaynağı ve değiştirilip değiştirilmediği incelenmelidir. Delilin yalnızca içeriği değil, nasıl elde edildiği de savunmanın konusudur.

Kapsamlı Dosya ve Delil Analizi

Banka kayıtları, platform yazışmaları, kripto cüzdan hareketleri, IP ve cihaz bilgileri, KYC kayıtları hukuka uygunluk ve güvenilirlik açısından incelenir. Delilin yalnızca içeriği değil, nasıl elde edildiği de değerlendirilir.

Kastın ve Hatanın Değerlendirilmesi

Kişinin aldatma fiilini bilip bilmediği, iradesinin neye yöneldiği ve hatasının kaçınılmaz olup olmadığı; bilgi düzeyi, olayın akışı ve kendisinden beklenebilecek dikkat ölçüsü üzerinden değerlendirilir.

İfade ve Savunma Hazırlığı

Müvekkil ile birlikte, kastın yokluğu, kaçınılmaz hata, aracı/mağdur konumu ve delil elde etme yöntemlerindeki hukuka aykırılıklar temelinde ayrıntılı bir savunma metni hazırlanır.

Kovuşturma ve Sonuç Odaklı Takip

Soruşturma aşamasında ifade ve savunma; kovuşturmada beraat, HAGB, erteleme veya cezada alt sınırdan uzaklaşmama gibi tüm olasılıklar değerlendirilir. Gerekirse teknik bilirkişi incelemesi, tanık dinletme ve etkili sözlü savunma yapılır.