Ceza Hukuku · TCK 244
Sistemi Engelleme, Bozma, Verileri Yok Etme veya Değiştirme Suçunda Avukatlık Hizmeti
TCK m. 244, bir bilişim sisteminin işleyişini engelleyen, bozan, sistemdeki verileri yok eden, değiştiren, erişilmez kılan veya sisteme veri yerleştiren fiilleri düzenler. TCK 243’ten farkı, erişimin kendisinin değil, erişim sonrasında sistemin işleyişine veya verilere yönelik müdahalenin cezalandırılmasıdır. Bu suç, fidye yazılımı (ransomware), hizmet dışı bırakma saldırıları (DDoS), veri silme veya değiştirme, yedeklerin bozulması ve sistemin çalışamaz hâle getirilmesi gibi somut olaylarda gündeme gelir.
Maddenin ikinci fıkrası, bu fiillerin banka veya kredi kurumları, kamu kurumları ya da belirli kuruluşların bilişim sistemlerine karşı işlenmesi hâlini ağırlaştırılmış olarak düzenler. Üçüncü fıkra ise verileri yok etmek, değiştirmek, erişilmez kılmak, sisteme veri yerleştirmek veya verileri başka bir yere göndermek suretiyle kendisine veya başkasına yarar sağlama hâlini ayrıca ele alır. Her fıkranın unsurları ve ispat eşiği farklıdır; dosyanın hangi fıkradan yürüdüğü, savunmanın ilk belirleyicisidir.
Bu suç da TCK 243 gibi iki yönlü bir hukuki alan oluşturur. Sisteminde veri kaybı, kesinti veya bozulma yaşayan kişi ya da kurum bakımından mağdur vekilliği (şikâyet, katılma talebi, delil tespiti, tazminat); hakkında soruşturma yürütülen kişi bakımından müdafilik (rıza, yetki, teknik hata, hukuka uygunluk nedenleri) gündeme gelir. Büromuz, dosyanın konumuna göre bu iki rolden birini üstlenir; aynı dosyada her iki tarafı temsil etmez.
Bu dosyalarda belirleyici sorular şunlardır: Sistemin işleyişi gerçekten engellenmiş veya bozulmuş mudur? Veri kaybı ya da değişikliği, iddia edilen müdahaleden mi kaynaklanmıştır? Müdahale hukuka aykırı mıdır, yoksa rıza, yetki veya bakım/onarım gibi bir hukuka uygunluk nedeni var mıdır? Fail, müdahaleyi bilerek ve isteyerek mi yapmıştır, yoksa teknik bir hata mı söz konusudur?
Müdafilik ve Hukuka Uygunluk
Fidye Yazılımı / DDoS
Veri Kaybı ve Yedek İncelemesi
Adli Bilişim Desteği
Tam gizlilik
Sisteminizde veri kaybı, kesinti veya bozulma yaşandıysa veya hakkınızda TCK 244 kapsamında bir soruşturma yürütülüyorsa, müdahalenin kime ait olduğunun, zararın gerçekten bu müdahaleden kaynaklanıp kaynaklanmadığının ve teknik verilerin ne gösterdiğinin dosya bazında değerlendirilmesi gerekir. Ofisimiz, dosyanın konumuna göre mağdur vekilliği veya müdafilik görevini yürütür.
Dosya ve delil değerlendirmesi için iletişim →
Gizlilik: Görüşme ve dosya bilgileri, Avukatlık Kanunu ve Kişisel Verilerin Korunması Mevzuatı kapsamında gizli tutulur, üçüncü kişilerle paylaşılmaz. Süreç, e-posta ve telefon iletişimi üzerinden de yürütülebilir.
TCK 244 Nedir? Suçun Yapısı ve Fıkraları
Temel Fiil: Sistemin İşleyişine Müdahale
Birinci fıkrada, bilişim sisteminin işleyişini engelleyen veya bozan, sistemdeki verileri yok eden, değiştiren veya erişilmez kılan fiiller düzenlenir. Suçun oluşması için sistemin işleyişinde veya verilerde somut bir bozulma, engelleme ya da kaybın ortaya çıkması gerekir. Müdahalenin niteliği ve sonucu, teknik inceleme ile ortaya konulmalıdır.
Nitelikli Hal: Banka, Kredi Kurumu ve Kamu Kurumları
İkinci fıkra, bu fiillerin banka veya kredi kurumları, kamu kurumları ya da kanunda belirtilen kuruluşların bilişim sistemlerine karşı işlenmesini ağırlaştırılmış olarak düzenler. Sistemin niteliği, dosyanın hangi fıkradan yürüdüğünü belirler. Kurumun niteliği konusunda tereddüt varsa, dosyanın somut koşulları ayrıca değerlendirilir.
Yarar Sağlama: Veri Üzerinden Menfaat
Üçüncü fıkra, verileri yok etmek, değiştirmek, erişilmez kılmak, sisteme veri yerleştirmek veya verileri başka bir yere göndermek suretiyle kendisine veya başkasına yarar sağlama hâlini ayrıca düzenler. Bu fıkrada “yarar sağlama” unsuru öne çıkar. Yararın mutlaka para olması gerekmez; ancak somut olayda neyin, nasıl ve hangi müdahale üzerinden elde edildiğinin ortaya konulması gerekir.
243 ile 244 Arasındaki Sınır
243 erişimin kendisini, 244 ise erişim sonrasında sistemin işleyişine veya verilere yapılan müdahaleyi cezalandırır. Aynı olayda her iki suç birlikte gündeme gelebilir. Hangi isnadın somut olayda karşılığı olduğu, müdahalenin niteliği ve sonucu üzerinden belirlenir.
Suçun Unsurları ve Hukuka Aykırılık
Müdahale ve Somut Sonuç
Suçun maddi unsuru, sistemin işleyişine veya verilere yönelik somut bir müdahaledir. Müdahalenin ne olduğu, ne zaman gerçekleştiği ve hangi sonucu doğurduğu teknik verilerle ortaya konulmalıdır. “Sistem yavaştı”, “veri kayboldu” gibi genel ifadeler tek başına yeterli değildir; kaybın veya bozulmanın müdahaleden kaynaklandığının gösterilmesi gerekir.
Hukuka Aykırılık ve Rıza
Sistem sahibinin rızası, yetki verilmesi, bakım-onarım çalışması veya test sözleşmesi hukuka uygunluk nedeni oluşturabilir. Rızanın kapsamı, kim tarafından ve hangi sınırlar içinde verildiği önemlidir. Yetkili bir sistem yöneticisinin görevi kapsamında yaptığı işlemler ile bu yetkiyi aşan işlemler ayrı ayrı değerlendirilir.
Manevi Unsur: Kast
Suç kural olarak kastla işlenir. Failin, sistemin işleyişine veya verilere yönelik müdahaleyi bilerek ve isteyerek gerçekleştirmesi gerekir. Üçüncü fıkra bakımından ayrıca yarar sağlama amacı öne çıkar. Kast varsayımla oluşturulamaz; teknik hata, yanlış komut, otomatik süreç veya sistemin kendi arızası nedeniyle oluşan sonuçlar bakımından kastın varlığı ayrıca değerlendirilmelidir.
Kaçınılmaz Hata (TCK 30/1)
Failin, yaptığı işlemin sistemde veya verilerde bozulmaya yol açacağını bilememesi ve bu bilgisizliğinin kaçınılmaz olması hâlinde kastı ortadan kalkabilir. Hatanın kaçınılmaz olup olmadığı; failin bilgi düzeyi, sistemin görünümü, işlemin niteliği ve kendisinden beklenebilecek dikkat ölçüsü üzerinden değerlendirilir. Yedekleme sürecinin yanlış yapılandırılması, otomatik bir betiğin beklenmedik şekilde çalışması veya yanıltıcı bir arayüz, hatanın kaçınılmaz olabileceği durumlara örnektir.
Mağdur Vekilliği: Şikâyet, Katılma ve Tazminat
Sisteminde veri kaybı, kesinti veya bozulma yaşayan kişi ya da kurum, ceza soruşturmasının yanı sıra hukuk yolları bakımından da desteklenmelidir. Aşağıda, mağdur vekilliği kapsamında yürüttüğümüz başlıca çalışmalar yer almaktadır.
Şikâyet ve Soruşturma Takibi
Olayın teknik verilerle birlikte şikâyet dilekçesine dönüştürülmesi, zararın ve müdahalenin niteliğinin açıkça ortaya konulması ve soruşturma aşamasının takibi yürütülür. Şikâyetin kapsamı, olayın niteliğine ve delillerin durumuna göre belirlenir.
Katılma Talebi (Katılan Vekilliği)
Mağdurun ceza yargılamasına katılma talebiyle “katılan” sıfatını kazanması ve vekil aracılığıyla davayı takip etmesi sağlanır. Katılan vekili olarak delil sunma, tanık ve bilirkişi talepleri, esas hakkındaki görüş ve kanun yolları gibi usuli imkânlar kullanılır.
Delil Tespiti ve Zararın Belirlenmesi
Sistem logları, yedekler, dosya bütünlüğü kayıtları (hash), zarar gören verilerin kapsamı ve kesintinin süresi, olayın aydınlatılması bakımından önemlidir. Delillerin değiştirilmeden, bütünlüğü korunarak toplanması ve gerektiğinde bilirkişi incelemesine sunulması gerekir. Zararın somut olarak hesaplanması, ileride tazminat talepleri bakımından da belirleyicidir.
Hukuk Yolları ve Tazminat
Ceza dosyasından bağımsız olarak, uğranılan zararın tazmini için hukuk davası, kişisel verilerin korunması kapsamındaki başvurular ve somut olaya göre diğer hukuki yollar ayrıca değerlendirilir. Bu taleplerin dayanağı, ceza dosyasının sonucundan bağımsız olarak incelenir.
Müdafilik: Rıza, Yetki, Teknik Hata ve Hukuka Uygunluk
Hakkında TCK 244 kapsamında soruşturma yürütülen kişi bakımından savunma, müdahalenin hukuka aykırı olup olmadığının, zararın gerçekten bu müdahaleden kaynaklanıp kaynaklanmadığının ve kastın varlığının somut deliller üzerinden değerlendirilmesine dayanır.
Rıza, Yetki ve Görev Sınırı
Sistem sahibinin rızası, yetki verilmesi, bakım-onarım çalışması, test sözleşmesi ve görev tanımı gereği yapılan işlemler hukuka uygunluk bakımından değerlendirilir. Rızanın kapsamı ve sınırları; yazışmalar, sözleşmeler, görev tanımları, tanık beyanları ve sistemin yapılandırması üzerinden ortaya konulabilir.
Teknik Hata ve Yanlış İşlem
Yanlış komut, hatalı yedekleme yapılandırması, otomatik bir sürecin beklenmedik şekilde çalışması, güncelleme sırasında oluşan bozulma veya sistemin kendi arızası nedeniyle oluşan sonuçlarda kastın varlığı ayrıca değerlendirilmelidir. Bu tür durumlarda teknik bilirkişi incelemesi, olayın nasıl gerçekleştiğini gösterebilir.
Zararın ve Nedensellik Bağının Denetlenmesi
İddia edilen veri kaybının veya kesintinin, isnat edilen müdahaleden kaynaklanıp kaynaklanmadığı teknik olarak ortaya konulmalıdır. Sistemin zaten arızalı olması, yedeklerin daha önce bozulmuş olması, başka bir müdahalenin aynı sonucu doğurması gibi durumlar savunmanın somut dayanakları arasındadır.
Delillerin Hukuka Uygunluğu
Anayasa m. 38, CMK m. 206/2-a ve CMK m. 217/2 uyarınca hukuka aykırı elde edilmiş deliller hükme esas alınamaz. Log kayıtlarının kaynağı, bütünlüğü, değiştirilip değiştirilmediği ve elde edilme yöntemi savunmanın konusudur. Delilin yalnızca içeriği değil, nasıl elde edildiği de önemlidir.
Adli Bilişim: Müdahalenin ve Zararın İzini Sürmek
TCK 244 dosyalarında belirleyici olan, müdahalenin gerçekten kim tarafından, hangi koşullarda ve hangi sonuçla gerçekleştiğidir. Aşağıda, bu dosyalarda öne çıkan delil türleri ve hukuki anlamları yer almaktadır.
Sistem ve Güvenlik Logları
Sistem giriş kayıtları, işlem logları, hata kayıtları ve güvenlik uyarıları, müdahalenin ne zaman ve nasıl gerçekleştiğini gösterir. Logların bütünlüğü, kaynağı ve değiştirilip değiştirilmediği teknik olarak incelenmelidir. Logların silinmiş olması, tek başına aleyhe bir sonuç doğurmaz; ancak bu durumun da ayrıca açıklanması gerekebilir.
Dosya Bütünlüğü ve Yedek İncelemesi
Dosya bütünlüğü kayıtları (hash değerleri), verilerin değiştirilip değiştirilmediğini gösterebilir. Yedeklerin durumu, yedekleme sürecinin doğru çalışıp çalışmadığı ve veri kaybının hangi aşamada oluştuğu incelenmelidir. Zararın kapsamı, yedeklerle karşılaştırma yapılarak ortaya konulabilir.
IP, Cihaz ve Bağlantı Kayıtları
Müdahalenin hangi IP adresinden, hangi cihazdan ve hangi saatte yapıldığı, müdahalenin kime ait olduğunu gösterebilir. Paylaşılan ağlar, VPN kullanımı, cihazın el değiştirmesi ve hesap bilgilerinin üçüncü kişilerce bilinmesi gibi durumlar ayrıca değerlendirilmelidir.
Bilirkişi İncelemesi ve Teknik Rapor
Gerektiğinde teknik bilirkişi incelemesi talep edilir. Bilirkişi raporunun kapsamı, yöntemi ve dayandığı veriler; dosyanın teknik boyutunun doğru anlaşılması bakımından değerlendirilir. Rapora karşı teknik gerekçeli itirazlar hazırlanır. Rapordaki varsayımlar ve eksik incelemeler ayrıca ele alınır.
Çalışma Yaklaşımımız: Dosyaya Göre Taraf Belirleme
TCK 244 dosyalarında büro olarak iki farklı rolden birini üstleniriz. Hangi rolden ilerleneceği, dosyanın somut delilleri ve olayın gerçek durumu üzerinden belirlenir.
Dosyanın ve Delillerin İncelenmesi
Sistem logları, IP ve cihaz bilgileri, yedekler, dosya bütünlüğü kayıtları ve yazışmalar incelenir. Olayın gerçek durumu, delillerin gösterdiği ölçüde ortaya konulur.
Mağdur Vekilliği veya Müdafilik
Sisteminde zarar oluşan kişi ya da kurum bakımından mağdur vekilliği; hakkında soruşturma yürütülen kişi bakımından müdafilik görevi üstlenilir. Aynı dosyada her iki taraf temsil edilmez.
Teknik ve Hukuki Değerlendirme
Müdahalenin hukuka uygun olup olmadığı, kastın varlığı, zararın ve nedensellik bağının niteliği ve varsa hukuka uygunluk nedenleri (rıza, yetki, teknik hata) birlikte değerlendirilir.
Soruşturma ve Yargılama
Soruşturma aşamasında şikâyet, katılma talebi, ifade ve savunma hazırlığı; kovuşturmada delil tartışması, bilirkişi talepleri ve kanun yolları dâhil tüm usuli imkânlar dosya bazında değerlendirilir.
Bu Dosyalarda Doğru Değerlendirme Neden Önemlidir?
TCK 244 dosyaları, salt ceza hukuku bilgisinin ötesinde, log ve yedek kayıtlarının güvenilirliğine, müdahalenin teknik olarak kime ait olduğunun ortaya konulmasına, zararın kapsamının doğru belirlenmesine ve rıza/teknik hata gibi hukuka uygunluk nedenlerinin titizlikle değerlendirilmesine hakimiyet gerektirir. Bu dosyalarda en sık yapılan hata, sistemde oluşan herhangi bir bozulmayı doğrudan isnat edilen kişiye bağlamaktır. Oysa ceza yargılamasının görevi, müdahalenin kim tarafından ve hangi koşullarda gerçekleştiğini, zararın gerçekten bu müdahaleden kaynaklanıp kaynaklanmadığını deliller üzerinden belirlemektir.
Sistemde oluşan herhangi bir bozulma, tek başına isnat edilen kişinin suçlu olduğunu göstermez.
Zararın kapsamı ve nedensellik bağı, teknik inceleme ile ortaya konulmalıdır.
Rıza, yetki ve teknik hata gibi hukuka uygunluk nedenleri somut delillerle desteklenmelidir.
Mağdur tarafında şikâyet ve katılma sürecinin doğru yürütülmesi, dosyanın seyri bakımından belirleyici olabilir.
İçtihat ve yargı uygulaması dönem dönem değişebilmektedir. Bu nedenle her dosya, kendi delilleri üzerinden ve güncel hukuki çerçeve dikkate alınarak değerlendirilmelidir.
Sıkça Sorulanlar
Sistemim fidye yazılımıyla (ransomware) şifrelendi, ne yapmalıyım?+
Mağdur olarak ceza davasına katılabilir miyim?+
Sistemde yavaşlama veya kesinti var, bu suç mu?+
Yanlışlıkla veri sildim, bu suç mu?+
Çalışanım görevi kapsamında veri değiştirdi, bu suç sayılır mı?+
Sistemin kendi arızası nedeniyle veri kaybı oluştu, bundan ben mi sorumluyum?+
Yedeklerim de bozulmuş, bu durum aleyhime mi kullanılır?+
Soruşturma aşamasında ne yapmalıyım?+
İletişim
Sisteminizde veri kaybı, kesinti veya bozulma yaşandıysa veya hakkınızda TCK 244 kapsamında bir soruşturma yürütülüyorsa, dosyanızın ve delillerin değerlendirilmesi için aşağıdaki kanallardan ulaşabilirsiniz. Görüşmeler gizlilik esasına göre yürütülür.
Bilgilendirme Notu: Bu sayfadaki içerik, yasal haklarınızı öğrenmeniz ve bilinçlenmeniz amacıyla, sosyal sorumluluk bilinciyle ve toplumsal fayda gözetilerek hazırlanmıştır. Yazının iş elde etme amacı bulunmamaktadır. Her somut olay farklılık göstereceğinden, bir avukata danışmanız tavsiye edilir.
Av. Nasuh Buğra Karadağ – Ankara Barosu (Sicil No: 36075) | Türkiye Barolar Birliği Sicil No: 166589
TBB ve Ankara Barosu resmi platformlarından doğrulama yapılabilir.